แน่ใจได้เลยว่าสยามเว็บŽคือเว็บไซต์ของคนไทย แต่สิ่งที่แปลกไปจากเว็บไซต์อื่น ๆ ของคนไทยคือกิจกรรมหลักภายในสยามเว็บที่เน้นสร้างสรรค์ให้เกิดชุมชนไทยมิติใหม่สไตล์เสมือนจริง(Virtual community)ขึ้นมา โดยผ่านการติดต่อบนเครือข่ายคอมพิวเตอร์อินเตอร์เน็ต

ถึงแม้เบอร์ URL หรือบ้านเลขที่ในอินเตอร์เน็ตจะบอกว่า http://www.eskimo.com/~putt/siam จะไม่่บ่งบอกว่าอยู่อำเภออะไร ตำบลไหนในประเทศไทย แต่ดูเหมือนว่า ไซเบอร์สเปซก็ไม่ต่างจากความเป็นไทย ทั้งสองสิ่งไม่เคยถูกจำกัดด้วยคำว่า "เวลา" หรือ "สถานที่"

บรรยากาศงานมีตติ้งสมาชิก"สยามเว็บ" หนล่าสุดที่กรุงเทพฯ เมื่อกลางสัปดาห์ก่อน ซึ่ง"น้องป๊อบ" อารียา ศิริโสภา อดีตนางสาวไทยและนักเล่น IRC แวะมาร่วมงานด้วย

เราเปิดกว้างให้ใครก็ได้ นำส่วนหนึ่งของชีวิตมาแชร์ให้คนอื่น ๆ ได้รับทราบ และส่วนหนึ่งของชีวิตเขาจะถูกเก็บไว้ในไซเบอร์สเปซŽ

พัฒน์ รัตนดิลก ณ ภูเก็ต อดีตนักเรียนไทยหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งสยามเว็บและรับหน้าที่ดูแลเว็บ(Webmaster)ในขณะนี้ กล่าวถึงคอนเซ็ปต์แรกเริ่มของเว็บว่าต้องการให้คนไทยและชาวต่างชาติที่สนใจเรื่องเมืองไทยได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ร่วมกัน สังคมย่อยในยุคหน้าแห่งนี้เกิดขึ้นจากการรวมตัวของคนรุ่นหนุ่มสาวที่มีวิถีการดำเนินชีวิตคล้ายคลึงกัน การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมและวิถีการดำเนินชีวิตผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ตมีส่วนช่วยสร้างความสัมพันธ์ของคนกลุ่มนี้ผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ตจนในที่สุดได้เติบโตขึ้นเป็นสังคมใหม่ขึ้นมาอย่างจริงจัง

พวกเราถึงอยู่เมืองนอกแต่ได้คุยกับคนในประเทศผ่านอินเตอร์เน็ต เราได้รู้ว่าคนในประเทศสนใจอะไรอยู่ เช่นดารานักร้องคนไหน หรือชอบเที่ยวทอรัส พอเรากลับมาเราจะไม่รู้สึกว่าหลง แต่มีความรู้สึกว่าเมืองไทยคือสังคมที่เราคุ้นเคย แม้ว่าจะจากไปนานก็ตาม

ในทางกลับกัน คนไทยในประเทศก็มีเพื่อนคนไทยที่อยู่เมืองนอก และได้ติดต่อกันทุกวันผ่านทางอินเตอร์เน็ต เวลาอยากรู้อะไรก็ถามได้หมด เช่นถ้าอยากเรียนต่อก็ถามมา มหาวิทยาลัยไหนดี คอร์สไหนน่าเรียนบ้าง จะมีนักเรียนไทยในต่างประเทศเล่าบรรยากาศในแต่ละแบบให้ฟัง เป็นบรรยากาศจริง ๆ ไม่โกหก จะได้ข้อมูลที่เชื่อได้จากเพื่อน ไม่เหมือนการติดต่อกับตัวแทนที่คอยเชียร์ให้ไปเพราะอยากได้เงิน เราสร้างสังคมจุดนี้ขึ้นมาได้Ž

ที่นี่จึงเป็นจุดรวบรวมไอเดียของคนที่สนใจเกี่ยวกับเมืองไทย มีลักษณะเป็นเวทีแลกเปลี่ยนข้อมูลสนุกสนานหลากหลายหัวข้อ ตั้งแต่ประวัติศาสตร์ไทย ศาสนาพุทธ และความเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นทั้งหมด รวมไปถึงวิถีชีวิตของคนในแต่ละพื้นที่ แต่ไม่ซีเรียส และยังทะเล้นและทะลึ่งบ้างบางครั้งในสไตล์อีโรติค

นอกจากคุณจะได้อ่านเรื่องต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับเมืองไทยบนสยามเว็บแล้ว คุณยังสามารถของสังคมสยามเว็บด้วยการ ส่งเรื่องราวที่เขียนขึ้นจากไอเดียของตัวเอง เกี่ยวกับเมืองไทยในหัวข้ออะไรก็ได้ โดยใช้ภาษาอังกฤษแต่ไม่จำเป็นต้องถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ฝรั่งทั้งหมด และยังสามารถขอให้สยามเว็บมีลิงค์โฮมเพจของคุณได้ด้วย

น่าสังเกตุว่าสมาชิกในเมืองไทยส่วนใหญ่จะเป็นกลุ่มคนหนุ่มสาวและนักศึกษามหาวิทยาลัยในกรุงเทพฯ ส่วนที่อยู่ต่างจังหวัดมักจะมาจากขอนแก่นและหาดใหญ่ สำหรับสมาชิกต่างแดนจะเป็นนักเรียนนอก และชาวไทยโพ้นทะเล

เรื่องราวที่ถูกส่งไปลงบนสยามเว็บ ไม่มีการเซ็นเซอร์ใด ๆ เป็นสังคมที่เปิดเสรีให้แสดงความคิดเห็นในเรื่องต่าง ๆ ได้ทั้งหมด แต่ในบางครั้งก็ยอมรับว่าจำเป็นต้องตัดข้อความบางประเภทออกไป

ฝรั่งบางคนพอเปิดมาเจอว่าเป็นเว็บของเมืองไทย ก็จะส่งข้อความประเภทไร้สาระเข้ามา เช่นอยากได้สาวไทยเป็นแฟน บรรยายถึงปรัชญาความรักมายาวมาก 5-6 หน้าจอ เราลงให้ไม่ไหวลงไปก็กินที่ ทำให้โหลดนาน ถ้ามาสั้น ๆ ผมก็ลงให้ แต่ลักษณะนี้จะมีมาบ่อย ถ้าลงทั้งหมดเดี๋ยวคนจะเข้าใจว่าเป็นเว็บหาคู่ของคนไทย แต่ผมไม่คิดว่านี่คือการเซ็นเซอร์Ž

ซึ่งก็คงเป็นเช่นนั้นจริง เพราะหน้าแรกของโฮมเพจถูกประดับไว้ด้วยโลโก้ริบบิ้นสีฟ้า(Blue Ribbon Campaign) แสดงถึงเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นในอินเตอร์เน็ต ในช่วง Black Thursday ที่มีการประท้วงร่างกฎหมายเซ็นเซอร์ในอเมริกา ไซต์นี้ก็เคยเข้าร่วมด้วยการเปลี่ยนสีหน้าจอเป็นสีดำสนิท

จุุดประกายความคิดจาก IRC
สยามเว็บ คือกิจกรรมที่เกิดจากความคิดสร้างสรรค์ของกลุ่มนักเรียนไทยในสหรัฐอมริกา เริ่มต้นเมื่อหลายปีก่อน เด็กไทยกลุ่มนี้อาศัยเครือข่ายอินเตอร์เน็ตเป็นเครื่องมือติดต่อสื่อสารระหว่างกลุ่มคนไทยที่อาศัยในหลากหลายประเทศ ด้วยวิธีพิมพ์สนทนาผ่านหน้าจอคอมพิวเตอร์ด้วยโปรแกรม ไออาร์ซี (Internet Relay Chat:IRC) ซึ่งเป็นโปรแกรมสนทนาผ่านอินเตอร์เน็ตที่กำลังได้รับความนิยมอยู่ในปัจจุบัน

คนไทยและชาวต่างประเทศจำนวนมากจากหลากหลายสถานที่ทั่วทุกมุมโลกได้รู้จักกันและเชื่อมความสัมพันธ์จากโปรแกรมไออาร์ซีช่องสยาม (Siam Channel) ซึ่งเป็นช่องที่มีการสนทนาเกี่ยวกับเรื่องของเมืองไทย

สังคมคนไทยและฝรั่งที่สนใจเรื่องเมืองไทยบนไออาร์ซีขยายตัวใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ เพราะกลุ่มผู้ใช้เดิมมีการบอกต่อไปยังเพื่อน ๆ และชักชวนให้นักเล่นอินเตอร์เน็ตหน้าใหม่เข้ามารวมตัวกันมากยิ่งขึ้น

พัฒน์ ซึ่งชื่นชอบการสนทนาผ่านโปรแกรมไออาร์ซีกับกลุ่มเพื่อนเล่าถึงบรรยากาศการสนทนาในสังคมไทยบนไซเบอร์สเปซว่า ไออาร์ซีที่ช่องสยามมีลักษณะเป็นปาร์ตี้ของคนไทย รวบรวมคนแปลกหน้าที่ไม่รู้จักกันมาก่อน แต่สามารถแปรเปลี่ยนเป็นคนคุ้นเคยกันได้ไม่ยากนัก ภายหลังจากได้พิมพ์ข้อความแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างกันระยะหนึ่ง

ข้อน่าสังเกตของการสื่อสารด้วยไออาร์ซี ซึ่งมีลักษณะเป็นการสนทนาตอบโต้แบบเรียลไทม์ พิมพ์คุย เล่าเรื่องราวถึงกันสด ๆ คล้ายการพูดคุยทางโทรศัพท์

ในขณะที่การสื่อสารด้วยอี-เมล์จะมีลักษณะคล้ายการส่งจดหมายทางไปรษณีย์ ที่มีการเรียบเรียงคำพูด ผู้ใช้ไออาร์ซีจึงรู้สึกใกล้ชิดและสนิทสนมกันเร็วการสื่อสารด้วยอี-เมล์ ซึ่งเป็นจุดที่ดึงดูดให้คนส่วนใหญ่ชอบใช้ไออาร์ซีมากกว่าการส่งอี-เมล์ยกเว้นกรณีใช้ติดต่อเรื่องส่วนตัวหรืองาน

พัฒน์ยกตัวอย่างว่าการพูดคุยผ่านไออาร์ซีบนอินเตอร์เน็ต เป็นสื่อที่คนสามารถใกล้ชิดกันได้ดีมาก ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะไม่เห็นหน้าค่าตาคู่สนทนา และไม่จำเป็นต้องรู้เบื้องหลังความเป็นมาของแต่ละคน ผู้ที่เราสนทนาด้วยอาจไม่รู้ว่าเราเป็นใคร ขณะเดียวกันเราไม่รู้ว่ากำลังสนทนาอยู่กับใครเช่นกัน

ไออาร์ซีเป็นการแลกเปลี่ยนไอเดียกันจริง ๆ เป็นคอมมูนิเคชั่นหลังจอคอมพิวเตอร์ เราไม่ต้องสนว่ากำลังเล่นกับใคร บางคนเป็นถึงระดับผู้บริหารองค์กรหรือธุรกิจขนาดใหญ่ แต่เมื่ออยู่ในสังคมไซเบอร์สเปซก็คือผู้เล่นคนหนึ่ง ผมอาจคุยโต้ตอบกับเขาได้ทุกเรื่อง สนุกจะตาย แต่หากเจอหน้ากัน เขาใส่สูท ดูหรูรวย หรือมียศใหญ่โต ผมอาจไม่กล้าคุยเล่นกับเขา

ที่อเมริกา หรือเมืองไทยเอง เด็กหลายคนที่ผู้ปกครองไม่อนุญาตให้ออกไปเที่ยวนอกบ้านในเวลากลางคืน คนกลุ่มนี้ถูกบังคับให้อยู่ที่บ้านทั้งที่ใจอยากออกไปเจอเพื่อ เขาอาจใช้ไออาร์ซีเป็นเวทีแสดงออกพูดคุยกับเพื่อนได้Ž

อีกตัวอย่างหนึ่งที่สะท้อนการแสดงบุคคลิกภาพที่แท้จริง เขาเล่าถึงเพื่อนของคุณพ่อคนหนึ่งซึ่งเลี้ยงลูกสาวเองมาตลอด 20 ปี จนกระทั่งถึงเวลาที่ลูกสาวต้องจากไปเรียนต่อในสหรัฐอเมริกา การสื่อสารผ่านอี-เมล์นอกจากจะเป็นทางเลือกที่ประหยัดค่าใช้จ่ายและสะดวกรวดเร็วแล้ว ยังช่วยให้คุณพ่อได้รู้ถึงแนวความคิดที่แท้จริงของลูกสาวตัวเอง

พ่อเขาไม่เคยรู้สึกว่าได้รู้จักกับลูกสาวมากขนาดนี้มาก่อน การใช้อี-เมล์หรือไออาร์ซี รวมทั้งการอยู่ห่างไกลกัน จะช่วยให้คนแสดงบุคคลิกภาพที่แท้จริงออกมาให้เห็นได้ไม่ยากนักŽ

เก็บความทรงจำลงโลกออนไลน์ ภายหลังได้สร้างสังคมของตนเองขึ้นมาหลังจอคอมพิวเตอร์บนกระดานไออาร์ซีช่องสยามระยะหนึ่ง เด็ก ๆ กลุ่มนี้เริ่มพบข้อจำกัด โดยรู้สึกว่าการติดต่อกันผ่านไออาร์ซี เมื่อเวลาผ่านไปจะเก็บเกี่ยวเอาบรรยากาศการสนทนาของพวกเขาไปด้วย เช่นเดียวกับการคุยโทรศัพท์ พวกเขาไม่สามารถกลับไปสัมผัสบรรยากาศความสัมพันธ์ที่ดีใหม่อีกครั้งหนึ่งได้

ประกอบกับเมื่อประมาณ 2 ปีก่อน เป็นยุคที่เทคโนโลยีสารสนเทศได้พัฒนาสิ่งใหม่เกิดขึ้นบนโลกหลังจอคอมพิวเตอร์ ปัจจุบันสิ่งนั้นรู้จักกันดีว่าคือเว็บไซต์ หรือโฮมเพจ ที่อยู่ในเวิร์ลด์ ไวด์ เว็บ

ในยุคนั้นเองเกิดกระแสการตื่นตัวของการมีเว็บไซต์ในอเมริกา เป็นจุดกระตุ้นให้นักเรียนไทยในสหรัฐอเมริกากลุ่มหนึ่งเกิดแนวคิดร่วมกันว่าอยากจะมีจุดรวมความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนๆ ที่สามารถเก็บบรรยากาศเก่า ๆ เอาไว้ย้อนระลึกถึง จนได้ข้อสรุปว่าเว็บไซต์คือเทคโนโลยีที่ตรงกับความต้องการของพวกเขา

สยามเว็บ จึงเป็นส่วนหนึ่งที่พัฒาขึ้นมาจากไออาร์ซีช่องสยาม ตามกลไกการพัฒนาของระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ

รูปหนุมานถูกเลือกให้เป็นสัญญลักษณ์ของสยามเว็บ โดยมีที่มาจากช่วงที่พัฒน์กำลังเริ่มสร้างสยามเว็บ ได้มีโอกาสไปร้านอาหารไทยแห่งหนึ่งซึ่งมีภาพหนุมานโชว์อยู่ เขาจึงเกิดไอเดียว่าหนุมานคือสัญญลักษณ์ที่เหมาะสมกับคอนเซ็ปของสยามเว็บอย่างลงตัว หนุมานเป็นลิง ผมเห็นแล้วรู้สีกว่าเท่ห์ดี เป็นคาแรคเตอร์ทะเล้นหน่อย ๆ เหมือนการหลอกเล่น ไม่ซีเรียส การแลกเปลี่ยนความเห็นในสยามเว็บก็เป็นเรื่องสนุก เราคุยกันบนไออาร์ซี มีแต่เรื่องเล่น ๆ ล้อเล่นกัน จีบกันและทะเลาะกันŽ

จุดเปลี่ยนบนเส้นทางอนาคต
ปัจจุบันสยามเว็บเหมือนสังคมที่กำลังพัฒนาขึ้นมาจนถึงจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ เมื่อกลุ่มผู้ใช้ขยายตัวจนเป็นสังคมขนาดใหญ่ ประกอบกับพัฒน์ ผู้ที่ทำหน้าที่กำกับและดูแลเว็บ เรียนจบและกำลังก้าวเข้าสู่วัยทำงาน จึงอาจไม่มีเวลาว่างพอสำหรับทำหน้าที่ดังกล่าวได้เต็มที่

ขณะเดียวกัน กลุ่มผู้ใช้สยามเว็บเพิ่มจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ บ่อยครั้งที่มีการนัดมีตติ้งกันในเมืองไทย เขาและกลุ่มเพื่อนจึงมีแนวคิดจะพัฒนาสยามเว็บให้เป็นสังคมขนาดใหญ่และเป็นเวทีเสนอเรื่องราวของกลุ่มผู้ใช้อินเตอร์เน็ตอย่างแท้จริง

เริ่มมีการหารือกันว่าควรจะปรับเปลี่ยนสยามเว็บให้เป็นทางการยิ่งขึ้น โดยเริ่มเปลี่ยนจากเซิร์ฟเวอร์ ซีึ่งปัจจุบันเป็นเซิร์ฟเวอร์ส่วนบุคคลในนามของพัฒน์ โดยจะเพิ่มเซิร์ฟเวอร์ในประเทศไทย และเปลี่ยนเซิร์ฟเวอร์ในอเมริกาเป็นเซิร์ฟเวอร์ทางการ เพื่อให้ผู้ใช้มีทางเลือกและเอื้อให้คนจำนวนมากสามารถใช้สยามเว็บได้พร้อม ๆ กัน

พวกเขากำลังดำเนินการหาสปอนเซอร์ เพื่อสนับสนุนกิจกรรมของเว็บ โดยเฉพาะเน้นการนำเสนอเรื่องราวแปลกใหม่จากเมืองไทย นอกจากนี้ยังมีแผนจะตั้งเมล์ลิ่งลิสต์ หรือจดหมายเวียนอิเลคทรอนิกส์ขึ้นใหม่ โดยต้องการทำเป็นกลุ่มขนาดใหญ่ เริ่มต้นด้วยกลุ่มผู้ใช้สยามเว็บ และพยายามเน้นให้คนนำเสนอเรื่องราวใหม่ ๆ เข้ามา

เราจะโปรโมต เปิดโอกาสให้คนทุกกลุ่มเข้ามามีส่วนร่วมในสังคมนี้ อาจเป็นเด็กไทยในต่างจังหวัด ที่มีเรื่องเล่าแปลกใหม่น่าสนใจไม่เหมือนคนอื่น อยากให้คนอื่นรับรู้เรื่องสวนทุเรียน การทำนา หรือร้านขายก๋วยเตี๋ยว

เราอยากให้เขาเขียนเข้ามา ไม่จำเป็นต้องเป็นนักเขียนมืออาชีพพวกนั้นมีเยอะแล้ว แต่เราต้องการไอเดียใหม่ๆ มาแชร์ เราต้องการพวกที่ไม่มีโอกาส คนทั่วไป เราจะพรีเซนต์ในแบบที่น่าสนใจ มีจุดดึงดูดŽ

หากสามารถหาสปอนเซอร์ได้มาก ก็สามารถสนับสนุนคนกลุ่มนี้ได้มาก เช่นเครื่องมือถ่ายภาพ การนำเสนอเรื่องราวอาจทำเป็นเว็บใหม่แล้วสร้างลิงค์ (link)กับสยามเว็บ หรือนำเสนอในสยามเว็บโดยตรง

วิธีนี้จะช่วยให้ทุกคนสามารถใช้กิจกรรมของสยามเว็บแสดงผลงานของตัวเองในด้านที่หลากหลาย ซึ่งหากมีความสามารถมาก ๆ อาจเป็นการเริ่มต้นอาชีพใหม่ ๆ อย่างเว็บดีไซน์เนอร์ และเขาเองก็สนใจหาเพื่อร่วมทีมเว็บดีไซน์เนอร์หน้าใหม่ และแน่นอนสิ่งเหล่านี้จะผลักดันให้สังคมสยามเว็บเติบโตยิ่งขึ้นต่อไป

บรรยายภาพ

ภาพ 1
รูปถ่าย บรรยากาศงานมีตติ้งสมาชิก"สยามเว็บ" หนล่าสุดที่กรุงเทพฯ เมื่อกลางสัปดาห์ก่อน ซึ่ง"น้องป๊อบ" อารียา ศิริโสภา
อดีตนางสาวไทยและนักเล่น IRC แวะมาร่วมงานด้วย

ภาพ 2
ในสยามเว็บมีเรื่องราวหลากหลาย ตั้งแต่บทความทางธรรม เรื่อยไปจนถึงเรื่องกวน ๆ ทางโลก

ภาพ 3
หน้าจอของสยามเว็บ ชุมทางใหม่บนถนนสายไซเบอร์สเปซ สังเกตมิเตอร์ที่บอกจำนวนครั้งที่เข้าใช้ ซึ่งนับว่ามากทีเดียวสำหรับเว็บไซต์คนไทยที่เริ่มต้นจากจุดเล็ก ๆ

ภาพ 4
ดูเหมือนงานหลักของคนไทยในต่างแดน ก็คือต้องคอยแก้ภาพพจน์เรื่องโสเภณี โฮมเพจแห่งนี้เชื่อมโยงกับสยามเว็บเช่นกัน